| ID | Λήμμα | Ερμηνεία | |
|---|---|---|---|
| 2247 | αλληλόμορφος | , η, ο [ἀλληλόμορφος] αλ-λη-λό-μορ-φος επίθ.: βλ. -μορφος. Κυρ. στο ● ΣΥΜΠΛ.: αλληλόμορφο (γονίδιο) & αλληλόμορφος (ο) & αλλήλιο (το): ΒΙΟΛ. εναλλακτική μορφή γονιδίων που ελέγχουν με διαφορετικό τρόπο την ίδια ιδιότητα και βρίσκονται στην ίδια γονιδιακή θέση στα ομόλογα χρωμοσώματα: πολλαπλά ~α. Ζεύγος/ποικιλότητα ~ων. Βλ. απλότυπος, επικρατές γονίδιο, υπολειπόμενο γονίδιο. [< αγγλ. allelomorph, 1902, allele, 1931, γαλλ. gène allélomorphe, 1903, allèle, 1936] | |
| 2248 | αλληλοπάθεια1 | [ἀλληλοπάθεια] αλ-λη-λο-πά-θει-α ουσ. (θηλ.): ΓΡΑΜΜ. αμοιβαία ενέργεια περισσότερων του ενός υποκειμένων, η οποία μεταβαίνει από το ένα στο άλλο και αντίστροφα και εκφράζεται με αλληλοπαθή ρήματα (π.χ. αλληλοεπηρεάζονται), αλληλοπαθείς αντωνυμίες (λ.χ. κοίταζαν ο ένας τον άλλο) και εκφράσεις (: βοηθούνται μεταξύ τους). Βλ. αυτοπάθεια. [< μτγν. ἀλληλοπάθεια 'αμοιβαία αστρολογική επίδραση', γερμ. Reziprozität] | |
| 2249 | αλληλοπάθεια2 | [ἀλληλοπάθεια] αλ-λη-λο-πά-θει-α ουσ. (θηλ.): ΒΟΤ. αμοιβαία επίδραση μεταξύ ανώτερων και κατώτερων φυτών, κυρ. η διαδικασία κατά την οποία ένα είδος επηρεάζει αρνητικά όσα βρίσκονται δίπλα του, απελευθερώνοντας τοξικές ή ανασταλτικές ουσίες στο περιβάλλον. [< αγγλ. allelopathy, 1957, γαλλ. allélopathie] | |
| 2250 | αλληλοπαθής | , ής, ές [ἀλληλοπαθής] αλ-λη-λο-πα-θής επίθ.: ΓΡΑΜΜ. που εκφράζει αλληλοπάθεια: ~είς: αντωνυμίες (λ.χ. "ο ένας τον άλλο", "η μία την άλλη"). ~ή: ρήματα (π.χ. αγαπιόμαστε, αλληλοαναιρούνται, γνωριζόμαστε, τσακωνόμαστε). Βλ. αυτοπαθής, -παθής. [< γαλλ. réciproque] | |
| 2251 | αλληλοπαθητικός | , ή, ό [ἀλληλοπαθητικός] αλ-λη-λο-πα-θη-τι-κός επίθ.: ΒΟΤ. που αναφέρεται στην αλληλοπάθεια: αντιµετώπιση των ζιζανίων µε ~ά φυτά (= που παράγουν τοξικές ουσίες). Φύλλα και σπόροι με ισχυρή ~ή δράση. Βλ. -παθητικός. [< αγγλ. allelopathic, 1960] | |
| 2252 | αλληλοπεριχώρηση | [ἀλληλοπεριχώρηση] αλ-λη-λο-πε-ρι-χώ-ρη-ση ουσ. (θηλ.) (επίσ.) 1. συνύπαρξη προσώπων, ιδεολογιών, απόψεων, χωρίς να χάνουν την ιδιαιτερότητά τους: ~ θεολογίας και πολιτικής. 2. ΘΕΟΛ. περιχώρηση. | |
| 2253 | αλληλοσεβασμός | [ἀλληλοσεβασμός] αλ-λη-λο-σε-βα-σμός ουσ. (αρσ.): αμοιβαίος σεβασμός: ο ~ ανάμεσα στους λαούς/των πολιτισμών. Κλίμα/σχέσεις ~ού και εμπιστοσύνης. Δεν υπάρχει ίχνος ~ού μεταξύ τους. | |
| 2254 | αλληλοσκοτωμός | [ἀλληλοσκοτωμός] αλ-λη-λο-σκο-τω-μός ουσ. (αρσ.): σύγκρουση με απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό και από τις δύο πλευρές, ειδικότ.-σπάν. μεταξύ δύο προσώπων: ~ συγγενών και φίλων. Να σταματήσει ο ~!|| ~ αδελφών. Πβ. αλληλο-εξόντωση, -σπαραγμός. Βλ. εμφύλιος. | |
| 2255 | αλληλοσκοτώνονται | [ἀλληλοσκοτώνονται] αλ-λη-λο-σκο-τώ-νο-νται ρ. {σπάν. στο γ' εν.}: (για άτομα) σκοτώνει ο ένας τον άλλο ή κυρ. (για ομάδες) συγκρούονται με αμοιβαίες απώλειες: Οι συμμορίες ~ονταν για την επικράτηση της μίας έναντι της άλλης. Πβ. αλληλοσφάζονται. [< γαλλ. s΄entretuer] | |
| 2256 | αλληλοσπαραγμός | [ἀλληλοσπαραγμός] αλ-λη-λο-σπα-ραγ-μός ουσ. (αρσ.): σφοδρή σύγκρουση μέχρι εξοντώσεως μεταξύ προσώπων ή ομάδων: εθνικός/εμφύλιος ~ (= εμφύλιος πόλεμος). Πβ. αλληλο-εξόντωση, -σκοτωμός.|| (μτφ.) ~ ανάμεσα σε στελέχη του κόμματος. ~ των αντιπάλων. ~ για την επικράτηση στην εξουσία. Πβ. αλληλοφάγωμα. ● ΦΡ.: προς τι το μίσος και ο αλληλοσπαραγμός; βλ. μίσος | |
| 2257 | αλληλοσπαράσσονται | [ἀλληλοσπαράσσονται] αλ-λη-λο-σπα-ράσ-σο-νται ρ.: (για πρόσωπα ή ομάδες που) συγκρούονται μεταξύ τους μέχρι εξοντώσεως: ~ σαν αγρίμια. Πρώην φίλοι και συνεργάτες ~ για την εξουσία/το χρήμα. ~όμενες: φατρίες. Πβ. αλληλοτρώγονται. [< γαλλ. s΄entre-dévorer] | |
| 2258 | αλληλοσυγκρούονται | [ἀλληλοσυγκρούονται] αλ-λη-λο-συ-γκρού-ο-νται ρ.: έρχονται σε σύγκρουση, αντιπαράθεση μεταξύ τους: Οι ανθρώπινες επιθυμίες συχνά ~. Οι καταθέσεις των μαρτύρων ~. ~όμενες: πληροφορίες. ~όμενα: συμφέροντα. | |
| 2259 | αλληλοσυμπληρώνονται | [ἀλληλοσυμπληρώνονται] αλ-λη-λο-συ-μπλη-ρώ-νο-νται ρ. {σπάν. στην ενεργ. φωνή}: (για πρόσωπα ή πράγματα που) συμπληρώνει το ένα το άλλο: Τα ετερώνυμα έλκονται, γιατί ~ονται. Οι πολιτικές των κρατών-μελών ~ονται και αλληλοενισχύονται. Βλ. αλληλο-αναιρούνται, -αποκλείονται.|| (σπάν.) Οι επιστήμονες ~ουν τις γνώσεις τους. ● Μτχ.: αλληλοσυμπληρούμενοι , ες, α (λόγ.): που συμπληρώνονται αμοιβαία: ~ες: έννοιες. ~α: πεδία γνώσης. | |
| 2260 | αλληλοσυμπλήρωση | [ἀλληλοσυμπλήρωση] αλ-λη-λο-συ-μπλή-ρω-ση ουσ. (θηλ.): αμοιβαία συμπλήρωση, ολοκλήρωση: αρμονική ~. ~ των δύο φύλων. Αποτελεσματική ~ της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας. | |
| 2261 | αλληλοσυσχέτιση | [ἀλληλοσυσχέτιση] αλ-λη-λο-συ-σχέ-τι-ση ουσ. (θηλ.): αμοιβαία συσχέτιση: ~ ανθρώπου και φύσης. ~ διαφορετικών παραγόντων στην οικονομία. ~ του σχολείου με την ευρύτερη κοινωνία. Πβ. αλληλ-εξάρτηση, -επίδραση.|| (ΣΤΑΤΙΣΤ.) ~ίσεις ανεξάρτητων μεταβλητών. [< αγγλ. intercorrelation, 1901] | |
| 2262 | αλληλοσφαγή | [ἀλληλοσφαγή] αλ-λη-λο-σφα-γή ουσ. (θηλ.): αμοιβαία σφαγή: ~ των εθνών. Αιματοχυσία και ~. Πόλεμοι και ~ές.|| (μτφ.) ~ για τη διαδοχή. Ανταγωνισμός και ~. Πβ. αλληλοεξόντωση, αλληλοσπαραγμός. | |
| 2263 | αλληλοσφάζονται | [ἀλληλοσφάζονται] αλ-λη-λο-σφά-ζο-νται ρ.: (για πρόσωπα ή ομάδες που) σφάζονται και κατ' επέκτ. συγκρούονται σφοδρά μεταξύ τους: ~ονταν για παλιές βεντέτες/στα πεδία των μαχών.|| Οι κυρίαρχοι της αγοράς ~. Πβ. αλληλοσκοτώνονται. [< γαλλ. s' entre-égorger] | |
| 2264 | αλληλοτρώγονται | [ἀλληλοτρώγονται] αλ-λη-λο-τρώ-γο-νται ρ.: (για πρόσωπα ή ομάδες που) βρίσκονται σε διαρκή και έντονη αντιπαράθεση μεταξύ τους: Μαλώνουν και ~ για την πολιτική. Πβ. αλληλοσπαράσσονται. [< γαλλ. s' entre-manger] | |
| 2265 | αλληλούια | [ἀλληλούια] αλ-λη-λού-ι-α επιφών.: ΕΚΚΛΗΣ. επωδός εκκλησιαστικών ύμνων και ευχών που σημαίνει "υμνείτε τον Κύριο". ● ΦΡ.: κοντός ψαλμός αλληλούια: για κάτι που αναμένεται να γίνει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα ή να φανούν τα αποτελέσματά του στο εγγύς μέλλον: ~ ~· σε λίγες μέρες θα ξέρουμε τι αποφάσισε. [< μτγν. ἀλληλούϊα] | |
| 2266 | αλληλοϋπονομεύονται | [ἀλληλοϋπονομεύονται] αλ-λη-λο-ϋ-πο-νο-μεύ-ο-νται ρ.: υπονομεύει ο ένας τον άλλο: Εταιρείες που ~. |
Πανεπιστημίου 28, 106 79, Αθήνα
210 3664700
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Αθήνα 2023.
Τρίστηλο με έγχρωμα λήμματα, σε χαρτί βίβλου των 60γρ. διαστάσεων 21 x 29,50 εκατοστά.
© 2022 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ