νυ-χτο-φύ-λα-κας ουσ. (αρσ.) & νυκτοφύλακας: νυχτερινός φύλακας: Δουλεύει (ως) ~ σε εργοστάσιο/μουσείο. Βλ. -φύλακας. ● ΦΡ.: κράτος-νυχτοφύλακας: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛ. θεωρία του ακραίου νεοφιλελευθερισμού του 18ου και 19ου αι., που δέχεται την παρέμβαση του κράτους, για την περιφρούρηση της ελεύθερης οικονομίας από την ασυδοσία της επιχειρηματικής δραστηριότητας [< γερμ. Nachtwächterstaat]. Βλ. κοινωνικό κράτος, κράτος πρόνοιας. [< αρχ. νυκτοφύλαξ ‘νυχτερινός φρουρός’]

[σφῦρα] σφύ-ρα ουσ. (θηλ.) 1. ΑΘΛ. μεταλλική σφαίρα που συνδέεται μέσω ατσάλινου σύρματος με λαβή και χρησιμοποιείται στο άθλημα της σφυροβολίας· συνεκδ. το ίδιο το άθλημα: Έριξε τη ~ στα ... μέτρα.|| Αγωνίζεται/προπονείται στη ~. Πήρε το χάλκινο μετάλλιο στη ~. 2. ΤΕΧΝΟΛ. σφυρί ή άλλο εργαλείο παρόμοιου σχήματος ή ειδικό κρουστικό μηχάνημα για θραύση, διάτρηση ή παραμόρφωση μετάλλων, πετρωμάτων: μηχανική ~. 3. ΑΝΑΤ. το πρώτο από τα τρία μικρά οστά του μέσου αυτιού των θηλαστικών, ανάμεσα στον άκμονα και τον αναβολέα. 4. ΤΕΧΝΟΛ. επικρουστήρας. ● ΦΡ.: μεταξύ σφύρας και άκμονος/άκμονα βλ. άκμονας [< αρχ. σφῦρα ‘σφυρί, σκαπάνη’, γαλλ. marteau]

φυ-λά-ω ρ. (μτβ. κ. αμτβ.) {-άς, -άει κ. -ά ...} & φυλώ & φυλάγω & (λόγ.) φυλάσσω & φυλάττω {φύλα-ξα, φυλά-χτηκε (λόγ.) -χθηκε, -χτεί (λόγ.) -χθεί, -σσόμενος, -γμένος, -σσοντας κ. -γοντας} 1. (περι)φρουρώ, επιτηρώ: ~ τον δρόμο/τους κρατούμενους/ένα σπίτι/τα σύνορα της χώρας. Το κτίριο φυλάσσεται από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Καλά ~σσόμενος χώρος. Βλ. παρα~.|| (ΣΤΡΑΤ.) ~άει σκοπιά (= ~άει σκοπός).|| ~άει μικρά παιδιά (πβ. επιβλέπω). Πβ. προσέχω. 2. αποθηκεύω, διατηρώ κάτι, το φροντίζω ώστε να μην αλλοιωθεί, καταστραφεί ή χαθεί: ~άει πάντα τις οδηγίες χρήσης. ~άμε το μείγμα στο ψυγείο μέχρι να πήξει. Να ~άτε τα φάρμακα μακριά από παιδιά. Έχει περισσέψει φαγητό, να σου ~ξω; Έχετε ~ξει την απόδειξη; Φύλαξε τα χρήματά σου (πβ. αποταμιεύω). Η εικόνα φυλάσσεται στη Μονή ... Φύλαξέ μου για λίγο την τσάντα.|| (μτφ.) ~ τις παιδικές μου αναμνήσεις. Σας ~ μια έκπληξη (πβ. επιφυλάσσω). ~ξα το καλύτερο για το τέλος. Αν φτάσω νωρίτερα, θα σου ~ξω μια θέση. Έχουμε χρέος να ~ξουμε την ιστορία μας (πβ. διαφυλάσσω). Καλά ~γμένο μυστικό. Πβ. κρατώ.|| (ΠΛΗΡΟΦ.) ~ το αρχείο/την (ηλεκτρονική) διεύθυνση. Πβ. σώζω. 3. προφυλάσσω: Φόρα το (ενν. το φυλαχτό), για να σε ~άει. Πβ. προστατεύω. 4. τηρώ: ~ την εντολή/τον όρκο. Πβ. κρατώ, σέβομαι. ● Παθ.: φυλάγομαι 1. προστατεύομαι, προσέχω: Δεν ξέρεις πια από πού να ~χτείς (πβ. προφυλάσσομαι). Δεν ~εται και όλο αρρωσταίνει. Φυλάξου απ' τις κακοτοπιές. 2. (ειδικότ.) λαμβάνω αντισυλληπτικά μέτρα. ● ΦΡ.: Θε(έ)/Παναγιά/Xριστέ μου φύλαγε: ως απευχή ή επίκληση για θεϊκή προστασία: Θα βγεις μαζί του; Θεέ μου ~!|| ~ ~ τους γονείς μου!, τα φυλάω: (στο κρυφτό) κλείνω τα μάτια μου και μετρώ συνήθ. ως το εκατό, για να προλάβουν να κρυφτούν οι συμπαίκτες μου. Βλ. φτου και βγαίνω., τη φυλάω/την έχω φυλαγμένη (σε κάποιον): περιμένω την κατάλληλη ευκαιρία, στιγμή, για να τον εκδικηθώ: Μας τη φύλαγαν εδώ και καιρό. Τους την έχει φυλαγμένη από τότε., βάλανε/έβαλαν τον λύκο να φυλά τα πρόβατα βλ. λύκος, Θεός φυλάξοι! βλ. θεός, κρατάω/φυλάω τσίλιες βλ. τσίλια, ο Θεός να (σε/μας) φυλάει βλ. θεός, ο φόβος φυλάει τα έρημα/έρμα βλ. έρημος, στήνω/φυλάω καραούλι βλ. καραούλι, το κρατάω/φυλάω (μανιάτικο) βλ. κρατώ, φύλαγε τα ρούχα σου να έχεις τα μισά/όποιος φυλάει τα ρούχα του, έχει τα μισά βλ. ρούχο, φυλάττω/φυλάσσω Θερμοπύλες βλ. Θερμοπύλες, φυλάω/καλύπτω τα νώτα μου βλ. νώτα [< μεσν. φυλάγω < αρχ. φυλάσσω, φυλάττω]