| ID | Λήμμα | Ερμηνεία | |
|---|---|---|---|
| 38447 | παρακοιμώμενος | πα-ρα-κοι-μώ-με-νος ουσ. (αρσ.) 1. (μτφ.-μειωτ.) πρόσωπο που χαίρει εμπιστοσύνης από κάποιον, συνήθ. ιεραρχικά ανώτερό του: ~οι της διοίκησης/της εξουσίας. 2. ΙΣΤ. (στο Βυζάντιο) τίτλος ανώτατου αξιωματούχου που κοιμόταν κοντά στον αυτοκράτορα. [< μεσν. παρακοιμώμενος] | |
| 38448 | παρακολούθημα | πα-ρα-κο-λού-θη-μα ουσ. (ουδ.) (λόγ.) 1. επακόλουθο, συνέπεια: Άμεσο ~ της οικονομικής κρίσης είναι η ανεργία. Πβ. αποτέλεσμα, συμπαρομαρτούντα. 2. (ειδικότ.) οτιδήποτε σχετίζεται με ένα ακίνητο: ~ του διαμερίσματος (π.χ. αποθήκη, θέση στάθμευσης στην πιλοτή της πολυκατοικίας). [< μτγν. παρακολούθημα ‘αυτό που ακολουθεί’] | |
| 38449 | παρακολούθηση | πα-ρα-κο-λού-θη-ση ουσ. (θηλ.) 1. συστηματική παρατήρηση, εξέταση της πορείας μιας διαδικασίας ή ενός φαινομένου: δορυφορική (βλ. κατόπτευση)/λογιστική/οικονομική/περιβαλλοντική/ποσοτική και ποιοτική/στατιστική ~. Εντατική/ευχερέστερη/συνεχής/τακτική ~. ~ της αγοράς/των αλλαγών (π.χ. της νομοθεσίας)/της εγκυμοσύνης/των εξελίξεων/των εργασιών/ενός έργου/της θερμοκρασίας/της καρδιακής λειτουργίας (βλ. χόλτερ)/της προόδου (των μαθητών)/της σεισμικής δραστηριότητας. Επιτροπή/Κέντρο/Μονάδα ~ης. Δίκτυο/τεχνολογία ~ης. Πβ. έλεγχος, επίβλεψη, επιτήρηση, εποπτεία.|| (για πρόσ.) Ιατρική ~ ασθενούς. Βλ. τηλε~. 2. κρυφή και συνήθ. παράνομη καταγραφή των δραστηριοτήτων, επαφών και κινήσεων προσώπου: ηλεκτρονική ~. ~ των επικοινωνιών (βλ. απόρρητο)/των συνδιαλέξεων/των συνομιλιών/του τηλεφώνου (= τηλεφωνική ~· πβ. υποκλοπή· βλ. κοριός). ~ των εργαζομένων/υπόπτων/ενός χώρου. ~ με κιάλια. Κάμερα/κλειστό κύκλωμα/λογισμικό/σύστημα ~ης. Θύμα/σκάνδαλο ~ης.|| Βρίσκεται/τελεί υπό (αυστηρή/στενή) ~. ΣΥΝ. κατασκόπευση 3. συμμετοχή σε κύκλο μαθημάτων με την ιδιότητα του διδασκομένου: ελλιπής/μερική/πλήρης/συστηματική/τακτική/υποχρεωτική ~ των παραδόσεων. ~ μεταπτυχιακών σπουδών. Αίτηση/βεβαίωση/πιστοποιητικό ~ης σεμιναρίου. 4. προσεκτική παρατήρηση θεάματος ή/και ακροάματος: ~ μιας εκπομπής/ομιλίας/ταινίας. Ζωντανή ~ του ματς. [< αρχ. παρακολούθησις ‘αλληλουχία’, μτγν. ~ ‘συμπέρασμα, κατανόηση’ 2.3: γαλλ. observation] | |
| 38450 | παρακολουθώ | [παρακολουθῶ] πα-ρα-κο-λου-θώ ρ. (μτβ.) {παρακολουθ-είς ..., -ώντας | παρακολούθ-ησα, -ήσω, -ούμαι, -ήθηκε, -ηθεί, -ούμενος} 1. βλέπω κάτι ως τηλεθεατής ή θεατής: ~ τον αγώνα/το δελτίο ειδήσεων/μια συνέντευξη (στην τηλεόραση). ~ούσε φανατικά την εκπομπή. Παρακολουθήστε (εσφαλμ. παρακολουθείστε) ζωντανά την τελετή έναρξης. ~ούσαν το θέαμα.|| ~ησα μια διάλεξη/εκδήλωση/θεατρική παράσταση/συναυλία/ένα συνέδριο (βλ. παρευρίσκομαι, παρίσταμαι). 2. παρατηρώ συστηματικά κάτι που μεταβάλλεται, εξετάζω την πορεία του: ~ την αγορά/επικαιρότητα/πρόοδο των εργασιών. Η κυβέρνηση ~εί από κοντά/λεπτό προς λεπτό τις εξελίξεις. Η επιτροπή ~εί την εφαρμογή και τήρηση του προγράμματος. Πβ. ελέγχω, επιβλέπω, επιτηρώ, εποπτεύω.|| Οι επιστήμονες ~ούν το ηφαίστειο/τη σεισμική δραστηριότητα.|| (για ασθενή:) ~είται από ειδικό πνευμονολόγο (πβ. κουράρω). 3. λαμβάνω μέρος, πηγαίνω σε κύκλο μαθημάτων ως διδασκόμενος: ~ ένα (μεταπτυχιακό) πρόγραμμα. ~εί όλα τα μαθήματα του πρώτου εξαμήνου. ~ούσε ανελλιπώς τις παραδόσεις (ΑΝΤ. απουσιάζω). Τα εργαστήρια ~ούνται υποχρεωτικά. 4. ακολουθώ κάποιον, προσέχοντας να μη με αντιληφθεί, για να δω πού πάει· καταγράφω κρυφά τις κινήσεις ή τις συζητήσεις του, για να αποσπάσω πληροφορίες για τη ζωή και τις δραστηριότητές του: Έβαλε ντετέκτιβ να τον ~εί. Νιώθω ότι ~ούμαι. Η Αστυνομία ~εί (διακριτικά) τον ύποπτο. ~ούμενος στενά από τις Αρχές. Πβ. κατασκοπεύω, παίρνω (κάποιον) από πίσω/στο κατόπι.|| ~ούσαν τις συνομιλίες του (πβ. υποκλέπτω). Πρόσεχε, τα τηλέφωνα ~ούνται (: είναι παγιδευμένα· βλ. κοριός, κρυφή κάμερα). 5. προσέχω και κατανοώ τα λόγια κάποιου: Συγγνώμη, δεν ~ούσα τι λέγατε (βλ. αφηρημένος).|| Δυσκολεύομαι να τον ~ήσω/να ~ήσω τη σκέψη του. [< αρχ. παρακολουθῶ, γερμ. verfolgen] | |
| 38451 | παρακόρη | πα-ρα-κό-ρη ουσ. (θηλ.) (λαϊκό-παλαιότ.): ψυχοκόρη. | |
| 38452 | παρακούω | πα-ρα-κού-ω ρ. (αμτβ. κ. μτβ.) {παράκου-σα (λόγ.) παρήκουσα, παρακού-οντας} 1. ακούω κάτι λανθασμένα: ~σες, ποτέ δεν είπα κάτι τέτοιο. 2. δεν υπακούω σε κάτι: ~ μια διαταγή/μια εντολή. ~οντας τις συμβουλές των μεγαλυτέρων του ... Πβ. απειθαρχώ, απειθώ. ΑΝΤ. πειθαρχώ (1) [< 1: αρχ. παρακούω 2: μτγν. ~] | |
| 38453 | παρακράτημα | πα-ρα-κρά-τη-μα ουσ. (ουδ.): ΟΙΚΟΝ. παρακράτηση. Κυρ. στο ● ΣΥΜΠΛ.: ποιοτικό παρακράτημα: ειδική οικονομική ενίσχυση που χορηγείται σε αγρότες και κτηνοτρόφους ως επιβράβευση της ποιότητας του προϊόντος τους και προέρχεται από την παρακράτηση μέρους της ενιαίας επιδότησης. | |
| 38454 | παρακράτηση | πα-ρα-κρά-τη-ση ουσ. (θηλ.): ΟΙΚΟΝ. αφαίρεση ενός τμήματος από το χρηματικό ποσό (π.χ. αποδοχές, επιδοτήσεις, κέρδη) που πρέπει να αποδοθεί σε κάποιον· συνεκδ. το ποσό που αφαιρείται: ~ εισφορών/μισθού/φόρου (εισοδήματος).|| Μηνιαία ~ ύψους ... ευρώ. Αναδρομικές ~ήσεις. Πβ. κρατήσεις. ΣΥΝ. παρακράτημα.|| (ΝΟΜ.) ~ κυριότητας (: τα δικαιώματα χρήσης αγαθού παραμένουν στον δανειστή, μέχρι την αποπληρωμή ορισμένου ποσού από τον δανειζόμενο). [< γαλλ. rétention] | |
| 38455 | παρακρατικός | , ή, ό πα-ρα-κρα-τι-κός επίθ.: που σχετίζεται με το παρακράτος: ~ός: μηχανισμός. ~ή: δράση/οργάνωση. ~ό: δίκτυο/κύκλωμα. ~ά: κέντρα. ● Ουσ.: παρακρατικός (ο): μέλος παρακρατικής ομάδας: εμπρηστική επίθεση από ~ούς. [< αγγλ. parastatal, 1969] | |
| 38456 | παρακράτος | πα-ρα-κρά-τος ουσ. (ουδ.): σύνολο ατόμων ή ομάδων με ισχυρές διασυνδέσεις που αναπτύσσουν μυστική και παράνομη δράση, συνήθ. με την ανοχή ή την υποστήριξη της επίσημης κρατικής εξουσίας, εναντίον της κοινωνίας, τμημάτων της ή των αντιφρονούντων. Πβ. παραεξουσία. [< αγγλ. parastate, 1959] | |
| 38457 | παρακρατώ | [παρακρατῶ] πα-ρα-κρα-τώ ρ. (αμτβ. κ. μτβ.) {παρακρατ-είς κ. -άς ... | παρακράτ-ησα, -είται, -ήθηκε (λόγ. μτχ. παρακρατηθ-είς, -είσα, -έν), -ημένος, -ώντας} 1. κρατώ ένα μέρος από το χρηματικό ποσό που πρέπει να δώσω σε κάποιον: Σε περίπτωση ακύρωσης του ταξιδιού, ~είται το ...% του καταβληθέντος ποσού. Ο φόρος που ~ήθηκε από τον μισθό ανέρχεται σε ... ευρώ. 2. ΝΟΜ. έχω στην κατοχή μου κάτι για χρήση ή εκμετάλλευση: ~εί την κυριότητα (π.χ. του ακινήτου). Το ινστιτούτο ~εί τα δικαιώματα χρησιμοποίησης των ηλεκτρονικών αρχείων. 3. {κυρ. στο γ’ εν. του αορίστου}(προφ.) διαρκώ πάρα πολύ, περισσότερο από όσο πρέπει ή συνηθίζεται: ~ησε αυτό το αστείο, δεν νομίζεις; Πβ. παρατραβώ. [< 1,2: μτγν. παρακρατῶ, γαλλ. retenir] | |
| 38458 | παράκρουση | πα-ρά-κρου-ση ουσ. (θηλ.): έντονη αναστάτωση, παραλογισμός: μαζική/ομαδική ~. ΣΥΝ. αλλοφροσύνη, παραφροσύνη ● ΦΡ.: παθαίνω παράκρουση (μτφ.-προφ.): παραλογίζομαι, τρελαίνομαι: Έχουν πάθει ~ με τη νέα μόδα. Μόλις έμαθε τα δυσάρεστα, έπαθε ~. ΣΥΝ. φλιπάρω [< αρχ. παράκρουσις] | |
| 38459 | παράκτιος | , α, ο πα-ρά-κτι-ος επίθ.: που βρίσκεται ή γίνεται δίπλα ή κοντά στην ακτή: ~ος: οικισμός/τουρισμός. ~α: αλιεία/διάβρωση/κωπηλασία/πεδιάδα. ~ο: περιβάλλον. ~ες: αποθέσεις (βλ. άμμος, κροκάλα)/θίνες. ~α: οικοσυστήματα/ύδατα. ΑΝΤ. μεσόγειος ● ΣΥΜΠΛ.: παράκτια ζώνη: ΓΕΩΛ. η παραθαλάσσια ζώνη ηπειρωτικής περιοχής που αρχίζει από την κατώτερη στάθμη του ύδατος και εκτείνεται προς την ξηρά, μέχρι εκεί που φτάνει το κύμα. [< γαλλ. zοne côtière/littorale] , παράκτια πετοσφαίριση (επίσ.): ΑΘΛ. μπιτς βόλεϊ., θαλάσσιο/παραλιακό μέτωπο βλ. μέτωπο [< αρχ. παράκτιος] | |
| 38460 | παρακυβέρνηση | πα-ρα-κυ-βέρ-νη-ση ουσ. (θηλ.): ομάδα ανθρώπων που δρα παρασκηνιακά, παράλληλα με την επίσημη κυβέρνηση, επηρεάζοντας το έργο της. Βλ. παρακράτος. | |
| 38461 | παρακώλυση | πα-ρα-κώ-λυ-ση ουσ. (θηλ.) (λόγ.): παρεμπόδιση: ~ του έργου (της δικαιοσύνης)/της κυκλοφορίας/της λειτουργίας (π.χ. του ιδρύματος). Δίωξη για ~ συγκοινωνιών. Πβ. κωλυσιεργία, μπλοκάρισμα. ΑΝΤ. διευκόλυνση (1) | |
| 38462 | παρακωλυτικός | , ή, ό πα-ρα-κω-λυ-τι-κός επίθ. (λόγ.): παρεμποδιστικός: Ο ρόλος του ήταν συστηματικά ~ στην όλη προσπάθεια. Πβ. κωλυσιεργός. ΑΝΤ. διευκολυντικός | |
| 38463 | παρακωλύω | πα-ρα-κω-λύ-ω ρ. (μτβ.) {παρακώλυ-σε, παρακωλύ-θηκε, -οντας} (λόγ.): παρεμποδίζω: ~ει την πρόοδο της διαδικασίας. Μέτρα που ~ουν την ανάπτυξη/τη λειτουργία του ... ~εται το έργο (της Αστυνομίας/της Δικαιοσύνης). Οι διαδηλωτές έκλεισαν τους κεντρικούς δρόμους ~οντας την κυκλοφορία των οχημάτων. Πβ. δυσχεραίνω, κωλυσιεργώ, μπλοκάρω. ΑΝΤ. διευκολύνω [< μεσν. παρακωλύω] | |
| 38464 | παραλαβή | πα-ρα-λα-βή ουσ. (θηλ.): η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του παραλαμβάνω· (συνεκδ.-συνήθ. στον πληθ.) ό,τι παραλαμβάνει κάποιος· το αντίστοιχο τμήμα καταστήματος, υπηρεσίας ή εταιρείας: απευθείας/αυθημερόν/ηλεκτρονική/ταχυδρομική ~ παραγγελίας. ~ αιτήσεων/βεβαίωσης (παρακολούθησης συνεδρίου)/βραβείου/δέματος/εγγράφων/εξοπλισμού/πετρελαίου θέρμανσης/προμηθειών/συγγραμμάτων (από τους φοιτητές). ~ ιμέιλ/μηνύματος (στο κινητό). Απόδειξη/επιτροπή/ημερομηνία/προθεσμία/πρωτόκολλο/τόπος/υπηρεσία ~ής. ~ές νέων πλοίων. Η οριστική ποσοτική και ποιοτική ~ του έργου. Πβ. λήψη. Βλ. αποστολή.|| ~ καθηκόντων νέου αρχηγού. Πβ. ανάληψη. ΑΝΤ. παράδοση.|| Προσεχώς νέες ~ές σε έπιπλα.|| (στο αεροδρόμιο:) ~ αποσκευών. Περάστε απ' την ~ να πάρετε το πιστοποιητικό. Βλ. ρεσεψιόν, υποδοχή. ● ΣΥΜΠΛ.: τελετή παράδοσης-παραλαβής βλ. παράδοση [< μεσν. παραλαβή 'κατάκτηση', γαλλ. réception] | |
| 38465 | παραλαμβάνω | πα-ρα-λαμ-βά-νω ρ. (μτβ.) {παραλάμβανε & (λόγ.) παρελάμβανε, παρέλαβα, παραλάβω, παραλή-φθηκε (λόγ. παρελή-φθη, -φθησαν, μτχ. παραλη-φθείς, -φθείσα, -φθέν), -φθεί, παραλαμβάν-οντας, παραλαβ-ών} & (λαϊκό) παραλαβαίνω 1. παίρνω κάτι που μου δίνει ή μου στέλνει κάποιος, που έχω παραγγείλει ή πληρώσει: ~ δέμα/επιστολή. Παρέλαβε συγκινημένος το βραβείο. Μπορείτε να παραλάβετε την αλληλογραφία/τις αποσκευές σας από ... Η βεβαίωση ~εται από τη γραμματεία. ~φθείς: φάκελος. ~φθείσα: ποσότητα. ~φθέν: δείγμα. Καταγραφή του ~φθέντος υλικού. ΑΝΤ. παραδίδω (1) 2. αναλαμβάνω αξίωμα, αρμοδιότητα, διαδεχόμενος τον προκάτοχό μου: Παρέλαβε τη διεύθυνση της υπηρεσίας/τη σκυτάλη της ηγεσίας. Πβ. επωμίζομαι. 3. παίρνω κάποιον από ένα σημείο, για να τον μεταφέρω σε κάποιο άλλο: Τον παρέλαβε (με το αμάξι) από τον σταθμό. Οι τραυματίες ~φθησαν από ασθενοφόρο. [< αρχ. παραλαμβάνω] | |
| 38466 | παραλειπόμενα | πα-ρα-λει-πό-με-να ουσ. (ουδ.) (τα) {παραλειπομένων, σπάν. στον εν. παραλειπόμενο}: όλα όσα αφορούν ένα συμβάν και δεν ανακοινώνονται επίσημα: τα ~ ενός αγώνα/μιας συνάντησης/ενός συνεδρίου/μιας συνέντευξης. ΣΥΝ. ντεσού (1), παρασκήνιο [< αρχ. παραλειπόμενα] |
Πανεπιστημίου 28, 106 79, Αθήνα
210 3664700
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Αθήνα 2023.
Τρίστηλο με έγχρωμα λήμματα, σε χαρτί βίβλου των 60γρ. διαστάσεων 21 x 29,50 εκατοστά.
© 2022 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ