| ID | Λήμμα | Ερμηνεία | |
|---|---|---|---|
| 38571 | παραξενεύω | πα-ρα-ξε-νεύ-ω ρ. (μτβ. κ. αμτβ.) {παραξέν-εψα, -εύτηκα, -εμένος} 1. κάνω κάποιον να απορήσει, να εκπλαγεί, να προβληματιστεί: Με ~ει η αντίδρασή του/η συμπεριφορά του. Μη σε ~ει η απόφασή της. Δε θα έπρεπε να σε ~έψει καθόλου το γεγονός. Με ~εψαν οι δηλώσεις του. ΣΥΝ. ξενίζω 2. γίνομαι ιδιότροπος, παράξενος: Μεγάλωσε και έχει αρχίσει να ~ει. Δεν ξέρω, μπορεί με τα χρόνια να ~εψα. ● Παθ.: παραξενεύομαι: κάποιος ή κάτι μου προκαλεί έκπληξη: Πολλοί ~ονται με τη φετινή πορεία της ομάδας/για την αδιαφορία του. ~εύτηκα που τον συνάντησα ξανά. Δεν θα ~όμουν αν ... Όλοι ~εύτηκαν, μόλις άκουσαν την είδηση. ~εμένο: βλέμμα/ύφος. Με κοίταξε ~εμένος. Όλοι ~εμένοι ρωτούσαν τι συνέβη. Πβ. απορώ, εκπλήσσομαι. | |
| 38572 | παραξενιά | πα-ρα-ξε-νιά ουσ. (θηλ.) (προφ.) 1. {συνήθ. στον πληθ.} ιδιοτροπία, ιδιορρυθμία: Τον βρίσκω συμπαθητικό παρά τις ~ιές του. Έχει και αυτή τις ~ιές της, όπως όλοι μας. Δεν θέλει, έτσι, από ~. Πβ. λόξα. ΣΥΝ. αναποδιά (2) 2. κάτι ασυνήθιστο, σπάνιο: ~ της μοίρας/τύχης/φύσης. Πβ. παραδοξότητα. [< μεσν. παραξενιά] | |
| 38573 | παράξενος | , η, ο πα-ρά-ξε-νος επίθ. 1. που είναι ασυνήθιστος, απρόσμενος και γι' αυτό προκαλεί απορία, έκπληξη ή είναι δύσκολο να ερμηνευτεί: ~ος: ήχος. ~η: είδηση/ιδέα/ιστορία/μορφή/συμπεριφορά/σχέση/υπόθεση. ~ο: όνειρο/όνομα/συναίσθημα/φαινόμενο. Μου φαίνεται (πολύ) ~ο που ... Πβ. αλλόκοτος.|| (ως ουσ.) (Του κόσμου) τα ~α (= τα μυστήρια, τα παράδοξα). Πβ. ανεξήγητος. 2. (για πρόσ.) ιδιότροπος, περίεργος: ~ος: τύπος/χαρακτήρας. Έχεις γίνει πολύ ~ τώρα τελευταία. Πβ. δύσκολος, ιδιόρρυθμος. ● επίρρ.: παράξενα [< μτγν. παράξενος] | |
| 38574 | παραξηλώνω | πα-ρα-ξη-λώ-νω ρ. (μτβ.) {παραξήλω-σα}: μόνο στη ● ΦΡ.: το παραξηλώνω (μτφ.-προφ.): ξεπερνώ το μέτρο, τα όρια: Το ~σες με τα ψέματά σου! ΣΥΝ. το παρακάνω, το παρατραβάω (το σχοινί) [< μεσν. παραξηλώνω] | |
| 38575 | παραοικονομία | πα-ρα-οι-κο-νο-μί-α ουσ. (θηλ.): το σύνολο των οικονομικών δραστηριοτήτων που δεν καταγράφονται από τις επίσημες κρατικές υπηρεσίες και συνεπώς δεν υπόκεινται σε φορολογικό έλεγχο· παράνομη οικονομία. Βλ. μαύρη (αγορά), παραεμπόριο. [< γαλλ. économie parallèle] | |
| 38576 | Παραολυμπιάδα | Πα-ρα-ο-λυ-μπι-ά-δα ουσ. (θηλ.): ΑΘΛ. Παραολυμπιακοί Αγώνες. | |
| 38577 | παραολυμπιακός | , ή, ό πα-ρα-ο-λυ-μπι-α-κός επίθ.: ΑΘΛ. που σχετίζεται με την Παραολυμπιάδα: ~ή: αποστολή/επιτροπή/ομάδα/φλόγα. ~ό: κίνημα/μετάλλιο/ρεκόρ/χωριό (: ο χώρος διαμονής των ~ών αθλητών). ~ά: αθλήματα. ● ΣΥΜΠΛ.: Παραολυμπιακοί Αγώνες & (προφ.) Παραολυμπιακοί: οι Ολυμπιακοί Αγώνες στους οποίους συμμετέχουν αθλητές με σωματικές αναπηρίες και οι οποίοι διεξάγονται λίγο μετά τη λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων: θερινοί/χειμερινοί ~ ~. Βλ. Ειδικοί Ολυμπιακοί Αγώνες. ΣΥΝ. Παραολυμπιάδα [< αγγλ. Paralympics, 1953, Paralympic Games, 1955] [< αγγλ. para(plegic + O)lympic, 1955, γαλλ. paralympique, περ. 1960 & αγγλ. Para(llel) + (O)lympics, 1976] | |
| 38578 | παραολυμπιονίκης | πα-ρα- ο-λυ-μπι-ο-νί-κης ουσ. (αρσ. + θηλ.): ΑΘΛ. νικητής/νικήτρια Παραολυμπιακών Αγώνων. | |
| 38579 | παραπαιδεία | πα-ρα-παι-δεί-α ουσ. (θηλ.) (αρνητ. συνυποδ.): εκπαίδευση που παρέχεται από ιδιώτες, κυρ. σε φροντιστήρια ή με ιδιαίτερα μαθήματα, συμπληρωματικά προς τη δημόσια και ιδιωτική. Πβ. φροντιστηριακή εκπαίδευση. | |
| 38580 | παραπαίδι | πα-ρα-παί-δι ουσ. (ουδ.) (λαϊκό) 1. αποπαίδι. 2. (παρωχ.) θετό παιδί. ΣΥΝ. ψυχοπαίδι | |
| 38581 | παραπαίρνω | πα-ρα-παίρ-νω ρ. (μτβ.) {παραπήρα} (μτφ.-επιτατ.): παίρνω κάτι περισσότερο από όσο χρειάζεται: Παραπήρες σοβαρά τα λόγια του. Παραπήρες αέρα/θάρρος (= αποθρασύνθηκες τελείως). [< μεσν. παραπαίρνω] | |
| 38582 | παραπαίω | πα-ρα-παί-ω ρ. (αμτβ.) {παρατ. παρέπαιε κ. παράπαιε, παραπαί-οντας, (λόγ.) μτχ. -ων, -ουσα, -ον} (λόγ.) 1. (μτφ.) είμαι αποδυναμωμένος, ασταθής, ετοιμόρροπος: ~ει η επιχείρηση/η κυβέρνηση/η παιδεία/το σύστημα υγείας. Τα νέα μέτρα θα τονώσουν την ~ουσα οικονομία της χώρας. Πβ. κλονίζομαι, κλυδωνίζομαι. 2. (για πρόσ.) περπατώ με αστάθεια, παραπατώ, τρεκλίζω: Από το μεθύσι του παρέπαιε στον δρόμο. Πβ. παραπατώ.|| (μτφ.) ~ει ανάμεσα στα πρέπει και στα θέλω του (= αμφιταλαντεύεται). [< αρχ. παραπαίω 'χτυπώ, πλήττω', γαλλ. vaciller] | |
| 38583 | παραπανίσιος | , ια, ιο πα-ρα-πα-νί-σιος επίθ. & (σπάν.) παραπανήσιος: που πλεονάζει, περισσεύει, που είναι παραπάνω από το κανονικό· περιττός: ~ιο: βάρος. ~ιες: θερμίδες. ~ια: κιλά.|| ~ια: έξοδα/λόγια. Πβ. άχρηστος, επιπλέον, περισσότερος. Βλ. -ίσιος. ΑΝΤ. λιγοστός | |
| 38584 | παραπάνω | πα-ρα-πά-νω επίρρ. ΑΝΤ. παρακάτω 1. περισσότερο: (ποσοτικό) Ήπια λιγάκι ~. Μας ζήτησε είκοσι ευρώ ~ (= ακόμα, επιπλέον). Δεν έκανα τίποτα ~ από το χρέος μου.|| (χρονικό) Κρίμα που δεν καθίσαμε ~ (= κι άλλο). Το ταξίδι είναι ~ από μια ώρα.|| (ως επίθ.) Κόπηκαν ~ εισιτήρια. Πήρα λίγα ~ (= παραπανίσια) κιλά. 2. σε ψηλότερο σημείο: Παρατηρήστε τη σχετική λεζάντα ~ (= πιο πάνω) στην ίδια σελίδα.|| Μένει λίγο ~. Το σχολείο είναι δύο στενά ~ (πβ. παραπέρα).|| (ως επίθ.) Στον ~ όροφο. Κάντε κλικ στην ~ εικόνα. 3. (ως επίθ., με άρθ.) που αναφέρθηκε πριν από λίγο στη συζήτηση ή που αναφέρεται σε προηγούμενο σημείο κειμένου ή εντύπου: οι ~ περιπτώσεις. Ο ~ ισχυρισμός δεν ευσταθεί. Με βάση το ~ δημοσίευμα, ...|| (ως ουσ.) Σύμφωνα με τα ~ ... Ισχύουν όλα τα ~. ΣΥΝ. ανωτέρω ΑΝΤ. ακόλουθος (1) ● ΦΡ.: (βλέπε παραπάνω): ως παραπομπή· ειδικότ. υπόδειξη στον αναγνώστη να ανατρέξει σε προηγούμενο σημείο του κειμένου όπου γίνεται αναλυτική αναφορά: Το κάδμιο (~ ~) είναι καρκινογόνο., (και) με το παραπάνω (προφ.-εμφατ.): πάρα πολύ, περισσότερο από το αναμενόμενο ή από όσο χρειάζεται: Μας εξυπηρέτησε/σου αξίζει/τα καταφέρατε ~ ~!, ένα παραπάνω που (προφ.): ακόμα περισσότερο επειδή, για τον πρόσθετο λόγο ότι: Χαίρομαι ~ ~ το έφτιαξες μόνος σου!, κάτι παραπάνω βλ. κάτι, όπου παραπάνω βλ. όπου [< μεσν. παραπάνω] | |
| 38585 | παραπάτημα | πα-ρα-πά-τη-μα ουσ. (ουδ.) 1. προσωρινή απώλεια ελέγχου του βαδίσματος, στραβοπάτημα: Από ένα ~ έσπασε το πόδι της. Πβ. τρέκλισμα. 2. (μτφ.) αποτυχία ή σφάλμα: το ~ μιας ομάδας (: ήττα ή αποκλεισμός από διοργάνωση). Πβ. παραστράτημα, παρεκτροπή. | |
| 38586 | παραπατώ | [παραπατῶ] πα-ρα-πα-τώ ρ. (αμτβ.) {παραπατ-άς ..., -ώντας | παραπάτ-ησα} 1. χάνω την ισορροπία στο βάδισμα, στραβοπατώ: ~ησε στη σκάλα και χτύπησε το χέρι του. ~ούσε από τη νύστα. Πβ. παραπαίω, σκουντουφλώ. 2. (σπάν.-μτφ.) παρεκτρέπομαι, σφάλλω. [< μεσν. παραπατώ] | |
| 38587 | παραπάω | πα-ρα-πά-ω ρ. (αμτβ.) {παραπήγα} (επιτατ.): πηγαίνω κάπου πολύ συχνά ή περισσότερο από όσο χρειάζεται. Κυρ. στη ● ΦΡ.: (αυτό) παραπάει! (προφ.): για κάτι που που ξεπερνά το μέτρο, τα όρια: Παραπάει αυτή η συμπεριφορά σου! Να βγαίνεις και από πάνω ενώ έχεις άδικο, ε αυτό ~! Βλ. παράγινε/έχει παραγίνει το κακό. | |
| 38588 | παραπειστικός | , ή, ό πα-ρα-πει-στι-κός επίθ. (λόγ.): παραπλανητικός: ~ός: τίτλος. ~ή: διαφήμιση/ερώτηση (: που διατυπώνεται κατάλληλα, ώστε να υποβάλει την επιθυμητή απάντηση). ~ά: επιχειρήματα/στοιχεία. ΣΥΝ. παροδηγητικός [< μτγν. παραπειστικός] | |
| 38589 | παραπεμπτικός | , ή, ό πα-ρα-πε-μπτι-κός επίθ.: που παραπέμπει, συνήθ. σε δίκη, ιατρική εξέταση: ~ό: σημείωμα. ~ή: απόφαση. || (ΛΕΞΙΚΟΓΡ.) ~ό λήμμα. ● Ουσ.: παραπεμπτικό (το): ειδικό έγγραφο με σφραγίδα και υπογραφή του θεράποντος συνήθ. γιατρού με το οποίο ο ασθενής στέλνεται για παρακλινικές εξετάσεις. ● ΣΥΜΠΛ.: παραπεμπτικό βούλευμα βλ. βούλευμα | |
| 38590 | παραπέμπω | πα-ρα-πέ-μπω ρ. (μτβ.) {παρέπεμ-ψε, παραπέμ-ψει, -φθηκε, -φθεί, παραπέμπ-οντας, -όμενος} 1. (επίσ.) στέλνω κάποιον ή κάτι σε όργανο αρμόδιο να ασχοληθεί με την περίπτωσή του: Ο εισαγγελέας τον ~ψε στο αυτόφωρο. Σε δίκη για κακούργημα ~ονται οι ... ~φθηκε στον ανακριτή/στο Πειθαρχικό Συμβούλιο/στο στρατοδικείο.|| Τον ~ψαν στο νοσοκομείο/σε άλλον γιατρό.|| Το θέμα ~φθηκε (για εξέταση) στη Βουλή/στη Δικαιοσύνη/στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (βλ. διαβιβάζω).|| (μτφ.) Η επίλυση του προβλήματος ~φθηκε στο μέλλον (= αναβλήθηκε· βλ. στις ελληνικές καλένδες). 2. υποδεικνύω σε κάποιον την πηγή στην οποία θα πρέπει να ανατρέξει, προκειμένου να ενημερωθεί για κάτι: Για περισσότερες πληροφορίες, σας ~ στο άρθρο .../στη βιβλιογραφία/στο βιβλίο .../στην ηλεκτρονική διεύθυνση .../στα πρακτικά του συνεδρίου/σε προηγούμενες δηλώσεις. ● παραπέμπει (μτφ.): θυμίζει, φέρνει στη μνήμη: ~ συνειρμικά σε ... Η διακόσμηση ~ σε μεσογειακά μοτίβα. [< 1: αρχ. παραπέμπω, γαλλ. renvoyer] |
Πανεπιστημίου 28, 106 79, Αθήνα
210 3664700
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Αθήνα 2023.
Τρίστηλο με έγχρωμα λήμματα, σε χαρτί βίβλου των 60γρ. διαστάσεων 21 x 29,50 εκατοστά.
© 2022 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ