προ-κύ-πτει ρ. (αμτβ.) {προέκυ-ψε, προκύ-ψει, -πτων, -πτουσα, -πτον} (λόγ.) 1. παράγεται, προέρχεται, πηγάζει από συγκεκριμένη αιτία ως αποτέλεσμα ή ανακύπτει, εμφανίζεται μάλλον απροσδόκητα: (+ από) Κέρδος ή ζημιά που ~ από μια επένδυση. Η ~ουσα διαφορά/ζημία/τιμή. Το ~πτον αποτέλεσμα/υπόλοιπο. Η βαθμολογία του μαθήματος ~ από γραπτή εξέταση. Πολλά ερωτήματα ~ουν (μέσα) από την ομολογία του. Επιπλοκές/κίνδυνοι/μειονεκτήματα/οφέλη/πλεονεκτήματα που ~ουν (= απορρέουν) από ...|| ~ουν προβλήματα/σφάλματα κατά τη χρήση του προγράμματος. Σε σχέση με το θέμα που ~ψε ... Η συνεργασία μας ~ψε τυχαία. ~ψε βλάβη στην ηλεκτροδότηση. Ενδέχεται να ~ψει (= παρουσιαστεί) ζήτημα. Βλ. ενσκήπτει. 2. εξάγεται, συνάγεται ως συμπέρασμα: Από τις αναφορές/τα δεδομένα/τα επίσημα στοιχεία/την έρευνα/το πείραμα/το ρεπορτάζ ~ ότι ... Από τον έλεγχο/την προανάκριση ~ψε η ενοχή του δράστη. Αποδεικτικό στοιχείο, από το οποίο ~ πως ... Όπως ~ από τα επισυναπτόμενα έγγραφα ... ● ΦΡ.: και ό,τι ήθελε προκύψει βλ. θέλω [< μτγν. προκύπτω ‘σκύβω προς τα μπρος, έρχομαι στο φως’]

προ-λα-βαί-νω ρ. (μτβ. κ. αμτβ.) {πρόλαβα, προλάβει, προλαβαίν-οντας} 1. πλησιάζω ή κατορθώνω να φτάσω κάπου, σε κάποιον/κάτι έγκαιρα ή και πρώτος, προτού φύγει ή μεταβληθεί η κατάσταση στην οποία βρίσκεται: ~ το αεροπλάνο/πλοίο/τρένο. Μόλις που ~εις! Πρόλαβα το λεωφορείο στη στάση (ΑΝΤ. έχασα). Δεν πρόλαβα την παράσταση/παρέλαση. Ίσα που πρόλαβε να μπει, πριν κλείσει η πόρτα. Τρέξε να προλάβεις! Δεν προλάβαμε την αρχή της ταινίας. Παλεύει/σπεύδει να προλάβει. Πβ. προκάνω, προφταίνω.|| (μτφ., κυρ. στον αόρ.) Πρόλαβε να δει εγγόνια. 2. ενεργώ έγκαιρα, πριν από κάποιον άλλο ή προτού συμβεί κάτι, αποτρέπω κάτι δυσάρεστο: ~ να δηλώσω συμμετοχή/την προθεσμία. Δεν πρόλαβε να αντιδράσει/απαντήσει. Πρόλαβε και σταμάτησε την τελευταία στιγμή. Πρόλαβαν να φύγουν πριν έρθει. Ήθελα να σου τηλεφωνήσω, αλλά με πρόλαβες.|| (προφ., για κάτι που έχει ήδη γίνει, κοινοποιηθεί ή προταθεί) Άσε, σε πρόλαβαν άλλοι. Του τα πρόλαβε όλα (= τα αποκάλυψε).|| (μτφ.) Μας πρόλαβαν τα γεγονότα/οι εξελίξεις.|| ~ την αποτυχία/την ασθένεια/το ατύχημα/τα έκτροπα/την επίθεση/το κακό/τον κίνδυνο/την παρεξήγηση/το τρακάρισμα/τα χειρότερα (πβ. προλαμβάνω). Κρέμα που ~ει τα ορατά σημάδια γήρανσης. Πρόλαβαν στο παρά πέντε/στο τσακ τη ληστεία. 3. βρίσκω ή έχω τον αναγκαίο χρόνο, για να κάνω κάτι: Δεν ~ να ετοιμαστώ/να πάρω ανάσα. Ένας ένας, δεν ~ να σας εξυπηρετήσω όλους. Δεν προλάβαινε ούτε να ξεκουραστεί. Πρόλαβε φεύγοντας να μας αποχαιρετήσει. Πρόλαβαν να κάνουν μόνο δύο προπονήσεις πριν τους αγώνες. Πότε πρόλαβες και μαγείρεψες; ● ΦΡ.: δεν πρόλαβα/προλάβαινα να ... και ...: (εισαγωγή χρον. πρότασης) περιγράφει πράξη που δεν έχει ολοκληρωθεί τη στιγμή που συμβαίνει κάτι άλλο: Δεν προλάβαινε να τον ρωτήσει και εκείνος είχε ήδη απαντήσει., δεν προλαβαίνω (προφ.-εμφατ.): για να δηλωθεί ότι κάτι γίνεται σε μεγάλο βαθμό ή πολύ γρήγορα: ~ ~ει να δίνει συνεντεύξεις. Δεν τον ~ στις σκανταλιές. Δεν την προλαβαίνω στα γλυκά/στο φαγητό (= τρώει πολύ)., όποιος πρόλαβε, τον Κύριον είδε & όποιος πρόλαβε, πρόλαβε: για καταστάσεις όπου απαιτείται μεγάλη ετοιμότητα και ταχύτητα: Τα εισιτήρια έχουν πολύ μεγάλη ζήτηση και ~ ~!, πριν προλάβει/προφτάσει να ...: δεν είχε προλάβει να ... και: ~ ~ κοπάσει ο θόρυβος, ξέσπασε νέο σκάνδαλο. Πριν καλά καλά προφτάσει να βγει στην κυκλοφορία (το βιβλίο), προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Αρρώστησε σοβαρά, πριν καν προφτάσει να ..., προλαβαίνω δεν προλαβαίνω (προφ.-συνήθ. ειρων.): είναι αμφίβολο αν θα προφτάσω κάποιον ή κάτι: Αν συνεχίσουμε με τέτοιους ρυθμούς, ~ουμε δεν ~ουμε να τελειώσουμε έγκαιρα., τρέχω και δεν φτάνω βλ. τρέχω [< αρχ. προλαμβάνω]

, ή, ό προ-λε-τα-ρι-α-κός επίθ.: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛ. που αναφέρεται στο προλεταριάτο ή τους προλετάριους: ~ός: αγώνας/διεθνισμός. ~ή: επανάσταση/πολιτική. ~ό: κίνημα/κόμμα. ~ές: εξεγέρσεις/οργανώσεις. [< γαλλ. prolétarien]