| ID | Λήμμα | Ερμηνεία | |
|---|---|---|---|
| 50477 | τζίβα | τζί-βα ουσ. (θηλ.) & (σπάν.) τσίβα 1. (μτφ.-προφ.) μπερδεμένα, σκληρά μαλλιά με κόμπους, που δεν χτενίζονται εύκολα· κατ' επέκτ. χτένισμα με μπλεγμένες τούφες. Βλ. αφάνα.|| Κάνω ~ες. Βλ. ράστα. 2. ψιλό, άγριο χόρτο που χρησιμοποιόταν κυρ. παλαιότ. για το γέμισμα μαξιλαριών και στρωμάτων ή για να φτιάξουν σχοινί: ~ θαλάσσια/φυτική. Βλ. βαμβάκι, καπόκ.|| Σπάγγος από ~. | |
| 50478 | τζιβαέρι | τζι-βα-έ-ρι ουσ. (ουδ.) & (σπάν.) τζοβαΐρι (διαλεκτ.): πολύτιμος λίθος· κατ' επέκτ. κόσμημα: (παλαιότ.-οικ.) ~ (= θησαυρέ, στολίδι) μου! Πβ. πετράδι. [< τουρκ. cevahir] | |
| 50481 | τζιέρι | τζιέ-ρι ουσ. (ουδ.) & (σπάν.) τζιγέρι (διαλεκτ.): εντόσθια ή συκώτι σφαγίου· κατ' επέκτ. σωθικά: (επιτατ.) Μου έχει φάει τα ~ια (= με έχει καταταλαιπωρήσει· ΣΥΝ. μου 'πρηξε το συκώτι)!|| (οικ.) ~ (= σπλάχνο) μου! [< τουρκ. ciğer] | |
| 50482 | τζιζ | ουσ. (ουδ.) {άκλ.} (προφ.): για κάτι που καίει και κατ' επέκτ. που πρέπει να αποφεύγεται γιατί είναι επικίνδυνο: (ως προειδοποίηση σε μικρό παιδί, είναι ζεστό:) Μη το μάτι της κουζίνας, ~!|| Μην το συζητάς αυτό το θέμα, κάνει ~ (: είναι ταμπού). [< λ. νηπιακή ηχομιμητ. ή τουρκ. cιz] | |
| 50483 | τζιμάνι | τζι-μά-νι ουσ. (ουδ.) (προφ.): πανέξυπνος, πολύ ικανός: παιδί ~. Είναι ~ στα οικονομικά. Τα ~ια της αστυνομίας. Πβ. ατσίδα, λαγωνικό, ξεφτέρι, σαΐνι, τζίνι, τσακάλι. [< αμερικ. G-man, 1928, ίσως g(overment) man ‘πράκτορας του FBI’] | |
| 50484 | τζιν | 1 ουσ. (ουδ.) {άκλ. κ. πληθ. -ς}: βαμβακερό και ιδιαίτερα ανθεκτικό ύφασμα, βαμμένο συνήθ. μπλε· κυρ. συνεκδ. παντελόνι από το συγκεκριμένο ύφασμα: φούστα από ~.|| Ανδρικό/άσπρο/γυναικείο/ελαστικό/μαύρο/ξεθωριασμένο/ξεπλυμένο/σκισμένο/φθαρμένο/χαμηλοκάβαλο ~. ~ σε ίσια/κλασική/στενή/φαρδιά γραμμή. ~ με εξωτερικές τσέπες/κουμπιά/φερμουάρ. Πβ. μπλουτζίν.|| (ως επίθ., για κάθε άλλο ρούχο από το ίδιο ύφασμα) ~ μπουφάν/πουκάμισο/τζάκετ. ● Υποκ.: τζινάκι (το) [< αγγλ. jean, γαλλ. ~, 1948] | |
| 50485 | τζιν2 | ουσ. (ουδ.): ΤΕΧΝΟΛ. ΤΡΟΦ. λευκό αλκοολούχο ποτό που παράγεται με απόσταξη βύνης, σπόρων σίκαλης και καλαμποκιού και με προσθήκη καρπών συγκεκριμένου είδους κέδρου και άλλων αρωματικών ουσιών: ~ (με) τόνικ. ~ φις (: κοκτέιλ με ~, χυμό λεμονιού και σόδα). Βλ. βότκα, ουίσκι, ρούμι, τεκίλα. [< αγγλ. gin, γαλλ. ~] | |
| 50486 | τζινγκλ | ουσ. (ουδ.) {άκλ. κ. πληθ. -ς, συνηθέστ. στον πληθ.}: σύντομη μελωδία που επενδύει μουσικά ραδιοφωνική ή τηλεοπτική διαφήμιση. Βλ. σλόγκαν. [< αμερικ. jingle, 1930, γαλλ. ~, 1967] | |
| 50487 | τζινέτι | τζι-νέ-τι ουσ. (ουδ.): μεταλλικό καρφί με αιχμηρά και λυγισμένα σε γωνία άκρα: γαλβανισμένα ~ια. | |
| 50488 | τζίνι | τζί-νι ουσ. (ουδ.) {άκλ.} 1. (στην αραβική μυθολογία) αγαθό ή κακοποιό πνεύμα που μπορεί να μεταμορφώνεται σε ζώο ή άνθρωπο: το (μαγικό) ~ του λυχναριού/του παραμυθιού. Βλ. ξωτικό, στοιχειό. 2. (μτφ.) πανέξυπνος, ικανός άνθρωπος. Πβ. τετραπέρατος, τζιμάνι. [< τουρκ. cin] | |
| 50489 | τζινσένγκ | τζιν-σένγκ ουσ. (ουδ.) {άκλ.}: ΒΟΤ. βότανο της Α. Ασίας και της Β. Αμερικής (γένος Aralia ή Panax) σε διάφορες ποικιλίες· συνεκδ. το εκχύλισμα από τις ρίζες του που έχει ευεργετικές, τονωτικές ιδιότητες: ινδικό/κινεζικό ~.|| Τσάι με ~. Διατροφικό συμπλήρωμα με ~ και βασιλικό πολτό. [< γαλλ.-αγγλ. ginseng] | |
| 50490 | τζίντζερ | τζί-ντζερ ουσ. (ουδ.) {άκλ.} & (επίσ.) ζιγγίβερι & (σπάν.) ζιγγιβέρι: ΒΟΤ. η εδώδιμη αρωματική ρίζα του φυτού πιπερόριζα (επιστ. ονομασ. Ζingiber officinale): αποξηραμένο/τριμμένο/φρέσκο ~. ~ σε σκόνη.|| (ΤΕΧΝΟΛ. ΤΡΟΦ.) Μπισκότα/τσάι/ψωμί με ~. Πίκλες/σάλτσα/τουρσί ~. Μπίρα με/από ~ (= τζιντζιμπίρα).|| Αιθέριο έλαιο ~. [< αγγλ. ginger, μτγν. ζιγγίβερις] | |
| 50491 | τζιντζιμπίρα | τζι-ντζι-μπί-ρα ουσ. (θηλ.) & (προφ. συχνότ.) τζιτζιμπίρα & τσιτσιμπίρα: ΤΕΧΝΟΛ. ΤΡΟΦ. δροσιστικό αεριούχο αναψυκτικό με λεμόνι, τζίντζερ, νερό και ζάχαρη: κερκυραϊκή ~ με πιπεράτη γεύση. Bλ. γκαζόζα. [< αγγλ. ginger beer, γαλλ. ginger-ale, 1907] | |
| 50492 | τζιπ | ουσ. (ουδ.) {άκλ.}: υπερυψωμένο τετρακίνητο όχημα με ισχυρό κινητήρα, κατάλληλο για εκτός δρόμου διαδρομές και οδήγηση σε δύσβατα εδάφη: αγροτικό ~. ~ τέσσερα επί τέσσερα. ~ με ανοιχτή/ηλεκτρική οροφή. ~ πολυτελείας. Αυτοκίνητο τύπου/μοντέλο ~. Σαφάρι με ~.|| Στρατιωτικό ~. ~ περιπολίας. ● Υποκ.: τζιπάκι (το) ● Μεγεθ.: τζιπάρα & τζιπούρα (η) [< αμερικ. εμπορ. jeep, 1940, γαλλ. ~, περ. 1942] | |
| 50494 | τζιράρω | τζι-ρά-ρω ρ. (αμτβ.) {τζίραρ-ε (σπάν.) τζιράρ-ισε} (προφ.): κάνω τζίρο: ~ει ... ευρώ την εβδομάδα. Η επιχείρηση ~ε λιγότερα φέτος. | |
| 50495 | τζιριτζάντζουλες & τσιριτσάντζουλες | τζι-ρι-τζά-ντζου-λες ουσ. (θηλ.) (οι) {σπάν. στον εν. τζιριτζάντζουλα} (προφ.) 1. κόλπα, νάζια, σκέρτσα: Άρχισε πάλι τις ~ (= καμώματα, καπρίτσια, μαλαγανιές, πείσματα, τσαλίμια, χαριτωμενιές)! 2. ελιγμοί, τερτίπια: Άσε τις/σταμάτα να κάνεις ~ και μίλα στα ίσα. [< πβ. ιταλ. gironzolare] | |
| 50496 | τζίρος | τζί-ρος ουσ. (αρσ.): ΟΙΚΟΝ. ο κύκλος εργασιών, οι εμπορικές συναλλαγές ορισμένης χρονικής περιόδου ή/και το μικτό κέρδος μιας επιχείρησης το συγκεκριμένο διάστημα: ο ~ του Χρηματιστηρίου. Πτώση/συρρίκνωση του ~ου στην αγορά. Ποσοστό επί του ~ου. Ο ~ ανέβηκε/μειώθηκε/έχει πέσει σε σχέση με πέρυσι. Ο ετήσιος/μέσος ημερήσιος/συνολικός ~ του καταστήματος αγγίζει τα/ανέρχεται στα/δεν ξεπερνά τα ... ευρώ. Στο ... % κυμάνθηκε ο ~ των χειμερινών εκπτώσεων. Η εταιρεία έκανε ~ο (= τζίραρε) ... χιλιάδες ευρώ.|| Παραεμπόριο με ~ους εκατομμυρίων. [< βεν. ziro, ιταλ. giro < μτγν. γῦρος ‘κύκλος’] | |
| 50497 | τζιτζί | τζι-τζί ουσ. (ουδ.) {άκλ.} (αργκό): τέλειος στην όψη, εξαιρετικός: Το έκανες ~ το σπίτι (: λάμπει από καθαριότητα)! [< τουρκ. cici] | |
| 50498 | τζιτζίκι | τζι-τζί-κι ουσ. (ουδ.) & τζίτζικας (ο) & (λαϊκό) τζίτζιρας (ο): ΖΩΟΛ. σχετικά μεγάλο έντομο (επιστ. ονομασ. cicada), που ζει σε θερμές περιοχές και τρέφεται από τους χυμούς των δέντρων· το αρσενικό παράγει χαρακτηριστικό οξύ ήχο: το τερέτισμα/το τραγούδι των ~ιών. ● Υποκ.: τζιτζικάκι (το) ● ΦΡ.: σκάει ο τζίτζικας (προφ.): κάνει υπερβολική, αφόρητη ζέστη., τζίτζικας ελάλησε, μαύρη ρώγα γυάλισε (παροιμ.): το τραγούδι του τζίτζικα σηματοδοτεί την έναρξη του καλοκαιριού., τζιτζίκια πεταλώνουμε; βλ. πεταλώνω [< μεσν. τζίτζικας < αρχ. τέττιξ] | |
| 50499 | τζιτζιμπίρα | βλ. τζιντζιμπίρα |
Πανεπιστημίου 28, 106 79, Αθήνα
210 3664700
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Αθήνα 2023.
Τρίστηλο με έγχρωμα λήμματα, σε χαρτί βίβλου των 60γρ. διαστάσεων 21 x 29,50 εκατοστά.
© 2022 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ