Αναζήτηση

έκτιση[ἔκτιση] έ-κτι-ση ουσ. (θηλ.) (λόγ.): κυρ. στο ● ΣΥΜΠΛ.: έκτιση ποινής: ΝΟΜ. εκτέλεση από κάποιον της ποινής που του έχει επιβληθεί: αναστολή ~ης ~ μέχρι την εκδίκαση της έφεσης. [< αρχ. ἔκτισις 'αποπληρωμή']

επιμέτρηση[ἐπιμέτρηση] ε-πι-μέ-τρη-ση ουσ. (θηλ.) 1. σχεδιασμός (εκτίμηση των εργασιών και των ποσοτήτων των υλικών που θα χρειαστούν) και επίβλεψη μίας κατασκευής: αναλυτική/προσωρινή/τελική ~. ~ ποσοτήτων. Σύνταξη ~ήσεων. Βλ. προϋπολογισμός. 2. υπολογισμός που γίνεται στο τέλος μιας διαδικασίας: ~ του καυσίμου (: μετά τον ανεφοδιασμό της δεξαμενής). Βλ. κατα-, προ-, προσ-μέτρηση.|| (ΝΟΜ.-ΟΙΚΟΝ.) ~ λογιστικών μεγεθών/περιουσιακών στοιχείων. ● ΣΥΜΠΛ.: επιμέτρηση ποινής: ΝΟΜ. καθορισμός της ποινής από το δικαστήριο, σε περιπτώσεις που έχει θεσπιστεί μόνο το ανώτατο και το κατώτατο όριό της βάσει του νόμου. [< γερμ. Urteilsverkündung] [< πβ. μτγν. ἐπιμέτρησις ‘διανομή’]

έσχατος, η, ο [ἔσχατος] έ-σχα-τος επίθ. {λογιότ. θηλ. εσχάτη} (λόγ.) 1. τελευταίος: ~η: λύση (: αναγκαστική)/προσπάθεια/στιγμή. ~ο: (χρονολογικά) έργο/καταφύγιο/μέσο/μέτρο/παράδειγμα/στάδιο/(χρονικό) όριο. Στην ~η περίπτωση.|| (για πρόσ.) ~ος: εισηγητής. (ως ουσ.) Ο ~ των ομιλητών. ΑΝΤ. πρώτος.|| (ΕΚΚΛΗΣ.) Η ~η κρίση (= Δευτέρα Παρουσία). ~οι: καιροί/χρόνοι. ~ες: ημέρες/ώρες. Πβ. στερνός, ύστατος. 2. (μτφ.) που είναι κατώτερος ή ανώτερος ποσοτικά ή ποιοτικά· που έχει μια αρνητική ή θετική ιδιότητα σε ανώτερο βαθμό: ~ος: ξεπεσμός. ~η: ανάγκη/ένδεια. ~ο: έγκλημα. Λαϊκισμός ~άτου είδους. Έχουμε φτάσει στο ~ο (= χειρότερο) σημείο αδιαφορίας/εξευτελισμού/παρακμής.|| ~ος: κίνδυνος (= πολύ υψηλός). ~η: αλήθεια. ~ες: συνέπειες. Ο ~ σκοπός/στόχος ενός σχεδίου (πβ. απώτερος, υπέρτατος). Πβ. μέγιστος. 3. ο πιο απομακρυσμένος: ~ος: τόπος. ~ο: άκρο/σημείο. Πβ. απώτατος. ΑΝΤ. εγγύτατος, πλησιέστερος.|| (μτφ.) Τα ~α βάθη της ψυχής. ● Ουσ.: έσχατα (τα) {εσχάτων} 1. το πιο απομακρυσμένο σημείο: τα ~ της Γης/της θάλασσας/του κόσμου/του Σύμπαντος. 2. (μτφ.) το οριακό σημείο, τα τελευταία όρια: Μην εξωθείς στα ~ (= άκρα) την υπομονή μου!|| Τα ~ (= το τέλος) της ιστορίας. Στα ~ του βίου του (= στα τελευταία του). ● ΣΥΜΠΛ.: εσχάτη προδοσία βλ. προδοσία ● ΦΡ.: επ' εσχάτων (λόγ.): τώρα τελευταία: Έχει παρατηρηθεί ~ ~ ..., η εσχάτη των ποινών (λόγ.) 1. θανατική καταδίκη: Επιβλήθηκε η ~ ~. Έχει καταδικαστεί με την ~ ~. Την ~ ~ ζήτησε ο εισαγγελέας. ΣΥΝ. θανατική ποινή 2. (κυρ. στο ποδόσφαιρο) πέναλτι: Ο διαιτητής έδωσε/καταλόγισε/σφύριξε/υπέδειξε την ~ ~. Παίκτης που εκτέλεσε/κέρδισε την ~ ~., μέχρι(ς) εσχάτων (λόγ.): μέχρι την τελευταία στιγμή ή ως τον θάνατο: αγώνας/μάχη/πόλεμος ~ ~. ΣΥΝ. μέχρι τελικής πτώσης/πτώσεως, μέχρι τέλους, οι έσχατοι έσονται πρώτοι (και οι πρώτοι έσχατοι) (ΚΔ): (για εξύμνηση της ταπεινοφροσύνης) σε περιπτώσεις που ανατρέπεται μια κατάσταση και όσοι είναι ή θεωρούνται τελευταίοι γίνονται πρώτοι (και αντίστροφα)., (και έσται) η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης βλ. πλάνη¹, τελευταίος, αλλά όχι έσχατος/λιγότερο σημαντικός/ασήμαντος βλ. τελευταίος [< 1, 3: αρχ. ἔσχατος]

θανατικός, ή, ό θα-να-τι-κός επίθ.: που αναφέρεται στον θάνατο: ~ή: εκτέλεση. ● Ουσ.: θανατικό (το) (λαϊκό-λογοτ.): θανατηφόρα επιδημία: Έπεσε ~. Πβ. ψόφος. [< μεσν. θανατικόν] ● ΣΥΜΠΛ.: θανατική ποινή: καταδίκη σε θάνατο: επαναφορά/κατάργηση της ~ής ~ής. Κατά της ~ής ~ής. Του επιβλήθηκε η ~ ~ (: είναι θανατοποινίτης). Βλ. απαγχονισμός, εκτελεστικό απόσπασμα, ηλεκτρική καρέκλα. ΣΥΝ. η εσχάτη των ποινών (1) ● ΦΡ.: υπογράφω τη θανατική μου καταδίκη/την καταδίκη μου βλ. υπογράφω [< μτγν. θανατικός]

κεφαλικός, ή, ό κε-φα-λι-κός επίθ.: ΑΝΑΤ.-ΙΑΤΡ. που σχετίζεται με το κεφάλι: ~ός: δείκτης (: δηλωτικός του μεγέθους του κεφαλιού)/μυς. ~ή: προβολή του εμβρύου κατά τον τοκετό (βλ. ισχιακός). ● ΣΥΜΠΛ.: κεφαλική ποινή (παλαιότ.): θανατική ποινή., κεφαλικός φόρος 1. ΙΣΤ. (στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) που επιβαλλόταν σε κάθε αλλοεθνή υπήκοο: ετήσιος ~ ~. Αγγαρεία και ~ ~. Βλ. δεκάτη. ΣΥΝ. χαράτσι (2) 2. στον οποίο υπάγεται κάθε φορολογούμενος ατομικά: Αναμένεται να επιβληθεί ~ ~ στους ιδιοκτήτες ακινήτων. Πβ. κατά κεφαλή(ν). [< μεσν. κεφαλικός φόρος] [< μτγν. κεφαλικός]

πειθαρχικός, ή, ό πει-θαρ-χι-κός επίθ. 1. ΝΟΜ. που σχετίζεται με την πειθαρχία: ~ός: κώδικας. ~ή: αγωγή/δικαιοδοσία/εξέταση. ~ό: όργανο. ~ές: διατάξεις/υποθέσεις. Ποινική-~ή ευθύνη. ~ή έρευνα για παράβαση καθηκόντων. Διάπραξη ~ού αδικήματος. Επιβολή ~ών κυρώσεων. Απολογήθηκε ενώπιον της ~ής Επιτροπής. 2. (σπάν.) πειθαρχημένος, υπάκουος: ~ός: μαθητής/στρατιώτης. ~ό: παιδί. ΑΝΤ. απείθαρχος ● επίρρ.: πειθαρχικά & (λόγ.) -ώς [-ῶς] ● ΣΥΜΠΛ.: πειθαρχική ποινή: ΝΟΜ. η οποία επιβάλλεται από Πειθαρχικό Συμβούλιο ή από αρμόδιες Αρχές σε περιπτώσεις πειθαρχικού παραπτώματος: Τιμωρήθηκε με την ~ ~ της επίπληξης/της προσωρινής παύσης/του χρηματικού προστίμου., Πειθαρχικό Δίκαιο: ΝΟΜ. τμήμα του Δημοσίου Δικαίου το οποίο καθορίζει τις υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων και τις ποινές, σε περίπτωση παράβασής τους., Πειθαρχικό Συμβούλιο & (προφ.) Πειθαρχικό: ΝΟΜ. που συγκροτείται για την άσκηση πειθαρχικού ελέγχου και την επιβολή αντίστοιχων ποινών στα μέλη ενός φορέα: ανώτατο/πρωτοβάθμιο/δευτεροβάθμιο/υπηρεσιακό ~ ~. Παραπομπή στο ~ ~.|| Πέρασε από ~ό., πειθαρχική δίωξη βλ. δίωξη, πειθαρχική εξουσία βλ. εξουσία [< 1: γαλλ. disciplinaire 2: αρχ. πειθαρχικός]

τεχνικός, ή, ό τε-χνι-κός επίθ. 1. που σχετίζεται με τα μηχανικά ή μηχανολογικά μέρη ενός συστήματος, τον σχεδιασμό, την κατασκευή ή την τεχνολογία και τους συναφείς κλάδους: ~ός: έλεγχος/εξοπλισμός. ~ή: βλάβη/εξυπηρέτηση/κάλυψη/περιγραφή. Για ~ούς λόγους.|| ~ός: κανονισμός. ~ή: ασφάλεια/επιτροπή/στήριξη (προγράμματος). ~ό: εγχειρίδιο/λάθος/πλαίσιο (αναφοράς)/πρότυπο. ~ές: απαιτήσεις/εργασίες/λεπτομέρειες/οδηγίες/πληροφορίες/προδιαγραφές/συμβουλές. ~ά: ζητήματα/θέματα/μέσα/χαρακτηριστικά. ~ό προφίλ αυτοκινήτου. Ειδικό ~ό προσωπικό (βλ. εργατο~). Βλ. πυρο~.|| (ΣΤΡΑΤ.) ~ό: Σώμα (: υπεύθυνο για τη συντήρηση του ~ού υλικού).|| Προβλήματα ~ής (= λειτουργικής) φύσης. Υπάρχουν κάποιες ~ές (= πρακτικές) δυσκολίες.|| (για κατασκευαστικά έργα και τη συντήρησή τους) ~ή: νομοθεσία/υπηρεσία. ~ό: γραφείο/τμήμα. ~ές: εγκαταστάσεις. Εταιρεία ~ών μελετών. Τομέας ~ών (= δομικών) έργων.|| ~ή: υποδομή (βλ. υλικο~). ~ά: επιτεύγματα. Η προσφορά του ~ού πολιτισμού στον άνθρωπο. ~ή πρόοδος και επιστήμη. Πβ. τεχνολογικός. Βλ. ψυχο~.|| ~ή: κατάρτιση/ορολογία/παιδεία/σχολή. ~ό: μουσείο/πανεπιστήμιο. ~ές: ειδικότητες/επιστήμες. ~ά: επαγγέλματα. Λεξικό ~ών όρων. 2. που γίνεται με δεξιοτεχνία, επιδέξιος: ~ός: ελιγμός/χειρισμός (= έντεχνος· ΑΝΤ. αδέξιος). ~ή: ικανότητα (= αριστοτεχνική).|| (ΑΘΛ.) ~ή: εκτέλεση πέναλτι/κατάβαση (πβ. σλάλομ). ~ό: χτύπημα της μπάλας. 3. ΑΘΛ. που έχει σχέση με την προπόνηση ή τον προπονητή ομάδας: ~ός: διευθυντής/σύμβουλος. ~ό: επιτελείο (πβ. σταφ). || (στο ποδόσφαιρο) ~ή: περιοχή (: οριοθετημένη περιοχή στην οποία κάθονται η ~ή ομάδα και οι αναπληρωματικοί· πβ. πάγκος). ● Ουσ.: τεχνικός (ο/η): τεχνολογικά ή τεχνικά εξειδικευμένος επαγγελματίας· τεχνίτης: ~ αερομεταφορών/ασφαλείας/εφαρμογών πληροφορικής/υπολογιστών (πβ. ειδικός). Άδεια εξουσιοδοτημένου ~ού.|| ~ της ΔΕΗ/του ΟΤΕ. Βλ. μάστορας. [< γαλλ. technicien, αγγλ. technician] ● επίρρ.: τεχνικά & (λόγ.) -ώς [-ῶς]: από τεχνικής άποψης: ~ εφικτό εγχείρημα. ● ΣΥΜΠΛ.: τεχνική εκπαίδευση: που προετοιμάζει τους σπουδαστές για επαγγέλματα τα οποία σχετίζονται με τις εφαρμοσμένες επιστήμες και την τεχνολογία., τεχνική ποινή: ΑΘΛ. (στο μπάσκετ) τιμωρία για ανάρμοστη συμπεριφορά παίκτη ή προπονητή: Του επιβλήθηκε/πήρε/τιμωρήθηκε με/χρεώθηκε με ~ ~ για διαμαρτυρία. Δέχτηκε δεύτερη ~ ~ και αποβλήθηκε. Ο διαιτητής έδωσε ~ ~ στον πάγκο. Βλ. ντισκαλιφιέ, φάουλ., τεχνική υποστήριξη/βοήθεια 1. ΠΛΗΡΟΦ. παροχή υπηρεσιών εγκατάστασης και επίλυσης τεχνικών προβλημάτων λογισμικού ή υλισμικού από εταιρεία πληροφοριακών συστημάτων: άμεση/τηλεφωνική ~ ~ όλο το εικοσιτετράωρο. ~ ~ δικτύων. ~ ~ στο σπίτι/στον χώρο σας. Γραμμή ~ής υποστήριξης. 2. ΝΟΜ.-ΠΟΛΙΤ. συντονισμένες ενέργειες που στοχεύουν στην ανάπτυξη κυρ. κρατών με την παροχή τεχνογνωσίας, εκπαίδευσης και υποδομής: ~ ~ από το ΔΝΤ. Βλ. μεταφορά τεχνολογίας. 3. (γενικότ.) υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής σε οχήματα ή συσκευές, μηχανήματα από εξειδικευμένους τεχνικούς: δίκτυο/μονάδες ~ής υποστήριξης της αντιπροσωπείας. Βλ. οδική βοήθεια, σέρβις.|| Οικιακή ~ βοήθεια. [< αγγλ. technical support (1989)/assistance] , ομοσπονδιακός προπονητής/τεχνικός βλ. ομοσπονδιακός, τεχνική ανεργία βλ. ανεργία, τεχνική γεωλογία βλ. γεωλογία, τεχνική ηγεσία βλ. ηγεσία, τεχνική κατάδυση βλ. κατάδυση, τεχνικό δελτίο (έργου) βλ. δελτίο, τεχνικό παιχνίδι βλ. παιχνίδι [< αρχ. τεχνικός, γαλλ. technique, αγγλ. technical, γερμ. technisch]