τμήμα [τμῆμα] τμή-μα ουσ. (ουδ.) {τμήμ-ατος | -ατα, -άτων} 1. μέρος συνόλου, κομμάτι: αρχικό/μεταλλικό/ξύλινο/οδικό/πλαστικό/τελευταίο ~. ~ δρόμου/κειμένου/κτιρίου/οικοπέδου/ομάδας/πόλης/στρατού (πβ. απόσπασμα)/χάρτη. ~ από τη ζωφόρο του ναού/τα τείχη/το ψηφιδωτό. Ζωτικό ~ της χώρας. Το ανατολικό ~ του νομού. Αφαίρεσε/έκοψε ένα ~ του φλοιού. Κατά ~ατα (= τμηματικά, κομμάτι κομμάτι). Πβ. τεμάχιο.|| (ΜΑΘ.) ~ έλλειψης/ευθείας από το Α έως το Β/κύκλου (: μέρος της επιφάνειάς του που ορίζεται από τόξο της περιφέρειάς του και της αντίστοιχης χορδής)/σφαίρας (: μεταξύ δύο παράλληλων επιπέδων που τέμνουν τη σφαίρα).2. (κ. με κεφαλ. το αρχικό Τ) υποδιαίρεση υπηρεσίας, επιχείρησης, νοσηλευτικού ή εκπαιδευτικού ιδρύματος και συνεκδ. ο χώρος όπου αυτή/αυτό στεγάζεται: αυτόνομο/γενικό/εμπορικό/οικονομικό/τεχνικό ~. ~ γυναικείων ειδών/διανομής/διαχείρισης (ανθρώπινου δυναμικού)/διεθνών σχέσεων/εισαγωγών/εκπαιδευτικών θεμάτων/ελέγχου/ερευνών/μάρκετινγκ/μελετών/μητρώου/συσκευασίας. Διευθύνει το ~ πωλήσεων. Εργαζόμαστε στο ίδιο ~.|| Καρδιολογικό/παθολογικό ~ νοσοκομείου.|| ~ Μαθηματικών/Νομικής. Ιατρικό ~ Πανεπιστημίου. Τα ~ατα της Φιλοσοφικής Σχολής. Εγγραφές/εισαγωγή στο ~. Ανακοινώσεις/απόφοιτοι/γενική συνέλευση/γραμματεία/δομή/έδρες/εκπαιδευτικό προσωπικό/εργαστήρια/ιστοσελίδα/κτίριο/λειτουργία/μέλη ΔΕΠ/μεταπτυχιακό πρόγραμμα/οργάνωση/πρόεδρος/πτυχιούχοι ενός ~ατος. Ιδρύονται/λειτουργούν νέα ~ατα.|| ~ αρχαρίων/προχωρημένων. Εντατικά/καλοκαιρινά/ολιγομελή/παιδικά/χειμερινά ~ατα Γαλλικών/Γερμανικών. ~ατα χορού. Η Γ' Λυκείου έχει δύο ~ατα. Βλ. κλάδος, τομέας. ● ΣΥΜΠΛ.: αστυνομικό τμήμα & (προφ.) Τμήμα (ακρ. ΑΤ): υπηρεσία της Αστυνομίας με δικαιοδοσία σε συγκεκριμένη περιοχή και συνεκδ. τα γραφεία στέγασής της: Υπηρετεί στο Α' ~ ~.|| Δήλωση του συμβάντος/προσαγωγή/προσκόμιση δικαιολογητικών στο ~ ~. Συνελήφθη και οδηγήθηκε στο ~ ~. Με κάλεσαν στο ~ ~ για κατάθεση., εκλογικό τμήμα: κατανομή εκλογέων ανά περιοχή και συνεκδ. ο χώρος όπου οι πολίτες της περιοχής ασκούν τα εκλογικά τους δικαιώματα: αμιγές/μεικτό ~ ~. ~ ~ ετεροδημοτών. Ανήκω/ψηφίζω στο ~ ~ ..., ευθύγραμμο τμήμα βλ. ευθύγραμμος, πολυδύναμο αστυνομικό τμήμα βλ. πολυδύναμος, τμήμα μεταγωγών βλ. μεταγωγή [< 1: αρχ. τμῆμα, πβ. γαλλ. section, γερμ. Abteilung]
τμηματάρχης τμη-μα-τάρ-χης ουσ. (αρσ. + θηλ.) 1. προϊστάμενος τμήματος δημόσιας ή ιδιωτικής υπηρεσίας: ~ παραγωγής/υπουργείου. ~ στη Διεύθυνση Γενικής Γραμματείας. Βλ. -άρχης.2. βαθμός στην ιεραρχία των διοικητικών υπαλλήλων: ~ Α'/Β'. Βλ. διευθυντής. [< γερμ. Abteilungsleiter]
τμηματεκτομή τμη-μα-τε-κτο-μή ουσ. (θηλ.): ΙΑΤΡ. αφαίρεση ενός μικρού τμήματος οργάνου μέσα στο οποίο εμπεριέχεται όγκος: ~ ήπατος/μαστού (πβ. μαστεκτομή)/πνεύμονα. Βλ. -εκτομή.
τμηματικός , ή, ό τμη-μα-τι-κός επίθ. 1. που έχει σχέση με κάποιο τμήμα: ~ός: υπεύθυνος. ~ές: βιβλιοθήκες/εκλογές/επιτροπές. Βλ. δια~.2. που εκτελείται σταδιακά, που λαμβάνει χώρα κατά τμήματα: ~ός: (ΠΛΗΡΟΦ.) προγραμματισμός. ~ή: αποστολή (ενημερωτικών σημειωμάτων)/εξόφληση (των φόρων)/θητεία/καταβολή ποσού. ~ό: ωράριο. ~ές: εξετάσεις/πληρωμές. ΣΥΝ. αποσπασματικός, μερικός ΑΝΤ. συνολικός ● επίρρ.: τμηματικά & (λόγ.) -ώς [-ῶς]
τμηματοποίηση τμη-μα-το-ποί-η-ση ουσ. (θηλ.): διαίρεση, διαχωρισμός συνόλου σε τμήματα: ~ της αγοράς (: σε ομάδες καταναλωτών). (ΤΕΧΝΟΛ.) ~ εικόνων. Πβ. κατάτμηση. Βλ. -ποίηση. [< γαλλ. segmentation]
-άρχης
-άρχης{-άρχη (λόγ.) -άρχου, κλητ. (λόγ.) -άρχα | -αρχών} επίθημα αρσενικών και θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει 1. τον επικεφαλής, τον προϊστάμενο: επιτελ~/ομαδ~.|| Λιμεν~/λυκει~/νομ~/περιφερει~/φροντιστηρι~.|| (τον ηγεμόνα:) Μον~. Πλανητ~.2. το πρώτο στην τάξη μέλος ή τον παλαιότερο πρόγονο: πατρι~.|| Γεν~.3. τον ιδιοκτήτη: εργοστασι~/καναλ~/λεσχι~/μιντι~
-εκτομή
-εκτομή& -εκτομία: ΙΑΤΡ. β' συνθετικό θηλυκών ουσιαστικών∙ δηλώνει την αφαίρεση με χειρουργική τομή του οργάνου ή τμήματος που δηλώνεται με το α' συνθετικό: εντερ~/ηπατ~/λαρυγγ~/μαστ~/ογκ~.
ευθύγραμμος
ευθύγραμμος, η, ο [εὐθύγραμμος] ευ-θύ-γραμ-μος επίθ.: που σχηματίζει ευθεία ή βρίσκεται σε ευθεία: ~ος: αγωγός. ~η: σκάλα. Πβ. ίσιος.|| (ΦΥΣ.) ~η: διάδοση (του φωτός)/πορεία/τροχιά. ~η ομαλή κίνηση (: την οποία εκτελεί σώμα κινούμενο σε ευθεία, με σταθερή ταχύτητα).|| (ΓΕΩΜ.) ~ο: σχήμα (: που αποτελείται από ~α τμήματα. ΑΝΤ. καμπυλωτός). Βλ. καμπυλόγραμμος. ΣΥΝ. ευθύς (1) ● ΣΥΜΠΛ.: ευθύγραμμο τμήμα: ΓΕΩΜ. τμήμα ευθείας γραμμής που ορίζεται από δύο σημεία (τα άκρα): μεσοκάθετος ~ου ~ατος. Βλ. διάνυσμα. [< αρχ. εὐθύγραμμος]
κλάδος
κλάδοςκλά-δος ουσ. (αρσ.) 1. (μτφ.) αυτόνομο τμήμα, τομέας ενός ευρύτερου οργανωμένου συνόλου (διοικητικού, επαγγελματικού, επιστημονικού, μορφωτικού ή οικονομικού): ακμάζων/ανεπτυγμένος/ανταγωνιστικός/νευραλγικός ~. Ο ακαδημαϊκός/βιομηχανικός/δημοσιοϋπαλληλικός/δικαστικός/διπλωματικός/εκπαιδευτικός/εμπορικός/επιχειρηματικός/ιατρικός/κατασκευαστικός/ξενοδοχειακός/παραγωγικός/τεχνικός/τραπεζικός/φαρμακευτικός ~. Ο ~ της αγοράς/ασφάλισης (= ασφαλιστικός ~)/της Υγείας. Ανάκαμψη/ δυναμικότητα ενός ~ου. Εισφορά/παροχές ~ου ασθενείας. ~οι υπηρεσιών. Σε φάση αναδιάρθρωσης βρίσκεται ο ~ της ιχθυοκαλλιέργειας. Πτωτικά κινήθηκε ο δείκτης του ~ου των τηλεπικοινωνιών.|| (ειδικότ., για σωματείο επαγγελματιών) Ο ~ των Φιλολόγων. Τα αιτήματα/συμφέροντα ενός ~ου. Βλ. όμιλος, ομοσπονδία, συνδικαλιστής, συντεχνία.|| Ο ~ των Μαθηματικών. ~οι σπουδών.2. (λόγ.) κλαδί. || (κατ' επέκτ.) Γενεαλογικός/οικογενειακός ~.|| (ΙΑΤΡ.) ~οι αρτηρίας/νεύρων/φλέβας. ● ΣΥΜΠΛ.: κλάδος ελαίας/κλαδί ελιάς βλ. ελαία ● ΦΡ.: μετά βαΐων και κλάδων βλ. βάγια [< 1: γαλλ. branche, rameau 2: μτγν. κλάδος]
μεταγωγή
μεταγωγήμε-τα-γω-γή ουσ. (θηλ.) 1. (λόγ.) μεταφορά κρατουμένου με αστυνομική συνοδεία από ένα μέρος σε άλλο: Ο εισαγγελέας ζήτησε τη ~ του στην ψυχιατρική κλινική των φυλακών ...2. μεταφορά δεδομένων, ηλεκτρικής ενέργειας, γενετικού υλικού: (ΠΛΗΡΟΦ.-ΤΗΛΕΠ.-ΤΕΧΝΟΛ.) αυτόματη/οπτική ~. ~ κυκλώματος/μηνυμάτων/πακέτου. Δίκτυο/κέντρο ~ής. Πβ. διαβίβαση, δρομολόγηση. Βλ. δια~.|| (ΒΙΟΛ.) Ενδοκυττάρια ~ σήματος. ● ΣΥΜΠΛ.: τμήμα μεταγωγών (κ. με κεφαλ. Τ, Μ): αστυνομική υπηρεσία όπου οδηγούνται προσωρινά οι κρατούμενοι, για να μεταφερθούν στη συνέχεια σε φυλακές ή δικαστήριο. [< μτγν. μεταγωγή ‘μεταφορά, μετατόπιση’, γαλλ. transfert, αγγλ. switching]
-ποίηση
-ποίηση{-ποίησης (λόγ.) -ποιήσεως | σπανιότ. στον πληθ. -ποιήσεις} (λόγ.): επίθημα αφηρημένων θηλυκών ουσιαστικών που δηλώνει ενέργεια, προώθηση συγκεκριμένης διαδικασίας ή και το αποτέλεσμά της: αγιο~/αισθητο~/απομυθο~/εντατικο~/ευαισθητο~/θεο~/μαζο~/στοχο~. Κωδικο~/οπτικο~/σελιδο~. Κεφαλαιο~/μετοχο~/ρευστο~/τιμαριθμο~. Διεθνο~/κομματικο~/παγκοσμιο~/ποινικο~/φτωχο~.
πολυδύναμος
πολυδύναμος, η, ο πο-λυ-δύ-να-μος επίθ. 1. που έχει πολλές δυνατότητες ή δυνάμεις: ~ος: δάσκαλος/πολιτιστικός χώρος. ~η: μονάδα/ομάδα (ειδικών). ~ο: ιατρείο (= πολυϊατρείο)/(αθλητικό) κέντρο. Πβ. πολυλειτουργικός, πολυσθενής. Βλ. αδύναμος.2. ΦΑΡΜΑΚ. (για εμβόλιο ή ορό) που είναι αποτελεσματικό(ς) στην καταπολέμηση πολλών παθογόνων παραγόντων. ● ΣΥΜΠΛ.: πολυδύναμο αστυνομικό τμήμα (παλαιότ.): αρμόδιο για πολλούς δήμους. [< 1: μτγν. πολυδύναμος, γαλλ. polyvalent, 1902 2: αγγλ. polyvalent, 1904]
ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ
Πανεπιστημίου 28, 106 79, Αθήνα 210 3664700 Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
